Vintage μεταλλικά κουταλάκια με σκαλιστές λαβές και ένα πράσινο μπιζέλι σε μαύρο φόντο.

Τι το θες το κουταλάκι;

Ελεύθερος χρόνος
Θυμάστε αυτό το φοβερό σουξέ του Δημήτρη Μητροπάνου; «Τι το θες το κουταλάκι να μου δώσεις το φαρμάκι;» Δεν μας είχε βέβαια διευκρινίσει ο ποιητής για τι κουταλάκι ακριβώς μιλούσε… Να ήταν κουταλάκι του γλυκού; Ή του τσαγιού; Του παγωτού μήπως;
Διότι αγαπητοί μου και αγαπητές μου, αν η σκούφια σας κρατάει από μεγάλα και παλαιά τζάκια, ασφαλώς θα γνωρίζετε ότι υπάρχουν πολλά και διάφορα είδη κουταλακίων κατάλληλα για κάθε περίσταση (καφές, γλυκό, φρούτο κ.λπ.). Αν όμως είστε ταπεινής καταγωγής όπως οι περισσότεροι εξ ημών, δεν θα γνωρίζετε ότι υπάρχουν 13 βασικά είδη που ανήκουν αυστηρά στην κατηγορία «κουταλάκια» (μικρού μεγέθους ή ειδικής χρήσης). Αν δε, συνυπολογίσουμε και τα μεγάλα κουτάλια σερβιρίσματος, σούπας και φαγητού, ο συνολικός αριθμός φτάνει τα 22 είδη! Φοβερό;
Εμείς όμως εδώ θα ασχοληθούμε μόνο με τα κουταλάκια, αφού και η αφορμή μας ήταν το ωραίο λαϊκό άσμα. Πάμε να δούμε τη λίστα με τα 13 είδη:
 
Τα 13 είδη που κρύβονται στο συρτάρι μας (και όχι μόνο)
  1. Κουταλάκι του Γλυκού (Teaspoon): Το πιο κοινό κουτάλι. Οβάλ, μεσαίου βάθους, με κανονική λαβή. Χρησιμοποιείται για το ανακάτεμα ζάχαρης σε κούπες, την κατανάλωση γλυκών και ως επίσημη μονάδα μέτρησης στη μαγειρική (5 ml).
  2. Κουταλάκι του Καφέ (Coffee Spoon): Παρόμοιο σε σχήμα με του γλυκού, αλλά λίγο μικρότερο. Σχεδιασμένο ειδικά για το ανακάτεμα καφέ φίλτρου ή γαλλικού σε κλασικά φλιτζάνια τσαγιού/καφέ.
  3. Κουταλάκι Εσπρέσο / Demitasse: Μικροσκοπικό, ντελικάτο, με πολύ κοντή λαβή και μικρή, ρηχή κεφαλή. Για μικρά φλιτζάνια espresso ή ελληνικού καφέ. Το μέγεθός του εμποδίζει το αναποδογύρισμα του μικρού φλιτζανιού (εντυπωσιακό!).
  4. Κουτάλι Επιδορπίου (Dessert Spoon): Έχει ενδιάμεσο μέγεθος με πιο στρογγυλεμένη και βαθιά κεφαλή. Χρησιμοποιείται σε επίσημα δείπνα για την κατανάλωση γλυκών, πουτίγκας, γρανίτας ή φρουτοσαλάτας (χωρητικότητα περίπου 10 ml).
  5. Κουταλάκι Παγωτού (Ice Cream Spoon): Διαθέτει επίπεδη, τετραγωνισμένη μύτη στο μπροστινό μέρος και ρηχή κοιλότητα, έτσι ώστε να «κόβει» σταθερά κομμάτια από παγωμένο παγωτό και να ξύνει αποτελεσματικά τον πάτο του μπωλ. (Τα πάντα εν σοφία…)
  6. Κουταλάκι Long Drink / Παγωμένου Τσαγιού: Κανονική κεφαλή (μεγέθους κουταλιού γλυκού), αλλά με υπερβολικά μακριά λαβή (συχνά πάνω από 20 εκατοστά). Για το ανακάτεμα συστατικών σε ψηλά ποτήρια (tall glasses) με παγωμένο τσάι, milkshakes, γρανίτες ή float παγωτά. (Δεν το χωνεύω καθόλου γατί με τη μακριά του λαβή έχω πιτσιλιστεί και λερωθεί ουκ ολίγες φορές)
  7. Κουτάλι Μπαρ (Bar Spoon): Πολύ μακρύ, με σπειροειδή (στριφτή) λαβή. Η πίσω άκρη του καταλήγει συχνά σε ένα μικρό δίσκο (γουδοχέρι) ή μια διακοσμητική τρίαινα. Πρόκειται δηλαδή για επαγγελματικό εργαλείο bartender. Η σπειροειδής λαβή επιτρέπει το γρήγορο ανακάτεμα των κοκτέιλ με πάγο, γλιστρώντας ομαλά ανάμεσα στα δάχτυλα (βλέπε Τομ Κρουζ στο «Κοκτέιλ»).
  8. Κουταλάκι για Εσπεριδοειδή: Μοιάζει με του γλυκού, αλλά η κεφαλή του είναι ελαφρώς πιο στενή και διαθέτει οδοντωτές άκρες (σαν πριονάκι). Σχεδιασμένο για να κόβει και να ξεκολλάει εύκολα τη σάρκα των εσπεριδοειδών (γκρέιπφρουτ, πορτοκάλια) από τις εσωτερικές μεμβράνες και τη φλούδα.
  9. Κουταλάκι για Χαβιάρι: Μικρό και πλατύ, αλλά η βασική του διαφορά είναι το υλικό: κατασκευάζεται αποκλειστικά από φίλντισι (mother of pearl), κόκκαλο, ξύλο ή χρυσό. (Καλά, γεμάτο τέτοια είναι το σπίτι μου!). Το απλό ασήμι ή το ανοξείδωτο ατσάλι οξειδώνονται με το χαβιάρι, αλλοιώνοντας τη γεύση του. Αυτό το κουτάλι κρατά τη γεύση αναλλοίωτη.
  10. Κουταλάκι για Αυγό (Egg Spoon): Έχει πιο κυρτή, βαθιά και στενή κεφαλή με ελαφρώς μυτερή άκρη, ώστε να ταιριάζει στην καμπύλη ενός αυγού. Έτσι μπορούμε εύκολα να παίρνουμε τη «σάρκα» ενός μελάτου ή σφιχτού αυγού μέσα από το τσόφλι του (όταν τοποθετείται σε αυγοθήκη).
  11. Κουτάλια Δοσομέτρησης (Measuring Spoons): Σετ από ημισφαιρικά, απόλυτα γεωμετρικά κουτάλια, που συνδέονται συνήθως σε κρίκο. Δεν προορίζονται για φαγητό, αλλά για τη μαγειρική/ζαχαροπλαστική, αποδίδοντας με ακρίβεια δόσεις όπως 1/4 κ.γ., 1/2 κ.γ., 1 κ.γ. κ.λπ.
  12. Βρεφικό Κουταλάκι: Μικρό, ρηχό, με επικάλυψη από μαλακή σιλικόνη ή πλαστικό και συχνά εργονομική, παχιά λαβή, ό,τι πρέπει για το τάισμα μωρών. Το μαλακό υλικό προστατεύει τα ευαίσθητα ούλα και τα πρώτα δόντια του παιδιού από τραυματισμούς.
  13. Spork (Κουταλοπήρουνο): Υβριδικό design. Το σώμα είναι καμπυλωτό σαν κουτάλι, αλλά η μπροστινή άκρη καταλήγει σε 3 ή 4 μικρά δόντια πηρουνιού. Δημοφιλές στο camping, σε στρατιωτικές μερίδες ή σε fast food. Επιτρέπει στον χρήστη να φάει ζωμό/σούπα και ταυτόχρονα να καρφώσει στερεά τροφή με ένα μόνο σκεύος.

Σερβίρισμα μαύρου χαβιαριού σε μπολ με μεταλλικό κουτάλι, περιτριγυρισμένο από μικρά μπλινί σε χρυσό δίσκο.

Και τώρα που είδαμε και τα 13 είδη, δεν πρέπει να μάθουμε και κάποια ιστορικά στοιχεία για το κουτάλι, τον καθημερινό μας σύντροφο στον καφέ, στο παγωτό, στο αυγουλάκι μας;
 
Η Ιστορική & Καλλιτεχνική Εξέλιξη του Κουταλιού
  • Προϊστορία (Η Έμπνευση): Το κουτάλι είναι από τα παλαιότερα εργαλεία του ανθρώπου. Τα πρώτα «κουτάλια» ήταν έτοιμα αντικείμενα από τη φύση, όπως κοχύλια, φλούδες καρπών και κομμάτια ξύλου.
  • Αρχαιότητα (Η Πολυτέλεια): Στην Αρχαία Αίγυπτο, την Ελλάδα και τη Ρώμη, τα κουτάλια αποκτούν σχήμα. Τα υλικά τους (ελεφαντόδοντο, οδοντωτά κόκκαλα) μαρτυρούν την κοινωνική θέση του ιδιοκτήτη, ενώ οι Ρωμαίοι σχεδιάζουν τα πρώτα εξειδικευμένα σχήματα για αυγά και θαλασσινά.
  • Μεσαίωνας & Αναγέννηση (Το Προσωπικό Κειμήλιο): Δεν υπήρχαν κοινά μαχαιροπίρουνα στα τραπέζια· ο καθένας κουβαλούσε το δικό του κουτάλι. Η χρήση πολύτιμων ασημένιων και χρυσών κουταλιών από τους ευγενείς γέννησε τη διεθνή φράση “born with a silver spoon in his mouth” (γεννήθηκε με ένα ασημένιο κουτάλι στο στόμα).
  • 17ος & 18ος Αιώνας (Η Επανάσταση του Τσαγιού): Με την εισαγωγή του τσαγιού στην Ευρώπη, γεννιέται το κουταλάκι του γλυκού/τσαιού (teaspoon), για να χωράει στα νέα, μικρά φλιτζάνια της αριστοκρατίας.
  • Βικτωριανή Εποχή (Η Εμμονή με την Τέχνη και την Εξειδίκευση): Το περίπλοκο σαβουάρ βιβρ του 19ου αιώνα οδηγεί στην εφεύρεση δεκάδων διαφορετικών σχεδίων (για παγωτό, για γκρέιπφρουτ, για καφέ). Παράλληλα, τα κουταλάκια μετατρέπονται σε έργα μικρογλυπτικής. Οι τεχνίτες στολίζουν τις λαβές των ασημένιων και επάργυρων σκευών με περίπλοκα σκαλίσματα, ανάγλυφα οικόσημα, floral μοτίβα ή πολύχρωμα σμάλτα, μετατρέποντάς τα σε πραγματικά οικογενειακά κειμήλια.
  • Σύγχρονη Εποχή (Από το Ατσάλι στην Οικολογία): Η ανακάλυψη του ανοξείδωτου ατσαλιού τον 20ο αιώνα κάνει το κουτάλι προσιτό σε όλο τον κόσμο, ενώ εμφανίζονται και τα χρηστικά κοκκάλινα ή φιλντισένια (για το χαβιάρι). Σήμερα, η βιομηχανία επιστρέφει στις ξύλινες, οικολογικές ρίζες του.
Δεν ξέρω κατά πόσον θα κοιμηθούμε πιο ήρεμα τώρα που μάθαμε τα είδη και την ιστορία των μικρών κουταλιών, αλλά από αύριο το πρωί που θα σηκωθώ και θα πάω στην κουζίνα για να φτιάξω τον καφέ μου, θα κοιτάξω κατάματα το κουταλάκι μου με άλλον αέρα…
 
Κείμενο: Marlykon
 
 
 
 
 
Εκτύπωση   Email